Agenda 28 september 2018 - Heerlen

Oraties prof. dr. Carla Zoethout en prof. dr. mr. Ronald Janse

Op 28 september vinden de oraties van professor Carla Zoethout, benoemd tot hoogleraar Constitutioneel recht, en professor Ronald Janse, benoemd tot hoogleraar Encyclopedie van de Rechtswetenschap, plaats aan de Open Universiteit, te Heerlen.

De oratie van professor Carla Zoethout zal gaan over 'De populistische revolte in het staatsrecht', en vangt aan om 12.30 precies.

De term ‘populisme’ wordt in de 21ste eeuw veel gehanteerd om politieke ontwikkelingen in zeer verschillende landen mee te verklaren. ‘Populisme’ verwijst naar ‘populus’, het volk. Maar doorgaans wordt de term in negatieve zin gebruikt en duidt deze juist op het verval van de democratie in een land.

In deze oratie is de aandacht gericht op twee populistische revoltes in onze tijd: die in Hongarije en in het Verenigd Koninkrijk. Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 bekeerden Oost-Europese landen zich aanvankelijk tot de democratisch rechtsstatelijke beginselen. Maar inmiddels heeft in Hongarije een ware revolte plaatsgevonden. Onder leiding van premier Orbán wordt de niet-rechtsstatelijke democratie omarmd.

In het Verenigd Koninkrijk vinden de onderhandelingen plaats om de ‘Brexit’ te realiseren. Maar veel minder bekend is dat er ook plannen bestaan uit het Europese mensenrechtenverdrag te treden en een ‘homegrown Bill of Rights’ te formuleren.

Wat houden deze ‘populistische’ revoltes in en hoe moeten wij deze beoordelen vanuit staatsrechtelijk perspectief? Zijn hier lessen uit te trekken voor Nederland? Zo ja, welke?

De oratie van professor Ronald Janse zal gaan over 'De renaissance van de rechtsstaat', en vangt aan om 14.15 precies.

“Je kunt tegenwoordig geen debat over buitenlands beleid bijwonen zonder dat de rechtsstaat als de oplossing wordt gepresenteerd voor alle wereldproblemen”. Aldus Thomas Carothers twintig jaar geleden in een essay in Foreign Affairs. Vandaag de dag is zijn uitspraak onverminderd actueel. Hoe valt de populariteit van de rechtsstaat sinds de jaren 80 van de vorige eeuw te verklaren?

Terwijl de geschiedschrijving van de mensenrechten- beweging en verschillende democratiseringsgolven ver ontwikkeld is, staat die van de heropleving van de rechtsstaat nog in de kinderschoenen. Verklaringen voor de populariteit van de rechtsstaat ontstijgen het niveau van algemene suggesties niet. Een modegril. De noodzaak het ideologische vacuüm op te vullen dat ontstond na de Koude Oorlog. Een apolitiek ideaal dat uitkomst biedt aan regeringen van verschillende pluimage. Dit soort verklaringen is onbevredigend. Het is tijd voor een geschied- schrijving die recht doet aan de recente belangstelling voor de rechtsstaat. Het verloop van de inmenging van de Europese Unie in de rechtsstaat van haar lidstaten biedt waardevolle inzichten voor zo’n geschiedschrijving.

Aanmelden kan hier.

Beide oraties worden live uitgezonden via http://www.ou.nl/live