CATEGORIE
  • CATEGORIE
  • Adviesorganen
  • Burgerrechten
  • Decentralisatie
  • Eigendom
  • Gelijkheid
  • Godsdienst en levensovertuiging
  • Grondwetsherziening
  • Internationale rechtsorde
  • Privacy
  • Rechtspleging
  • Rechtspraak
  • Regering, Koning
  • Sociale rechtsstaat
  • Staten-Generaal
  • Uitingsrechten
  • Wetgeving en bestuur
AUTEUR
  • AUTEUR
  • M. Adams
  • B.C. van Beers
  • A.A.L. Beers & K.T. Meijer
  • A.A.L. Beers & J.C.A. de Poorter
  • S.C. van Bijsterveld & B.P. Vermeulen
  • G. Boogaard
  • G. Boogaard & J. Uzman
  • S.S. Buisman & S.B.G. Kierkels
  • S. Daniëls
  • J.W.A. Fleuren
  • F. Fleurke
  • J.L.M. Gribnau & M.R.T Pauwels
  • M.M. Groothuis
  • E.M.H. Hirsch Ballin
  • H.G. Hoogers
  • M. Houwerzijl & N. Zekic
  • M. Houwerzijl & F. Vlemminx
  • P. Jacobs
  • N.M.C.P. Jägers & J.P. Loof
  • E.J. Janse de Jonge
  • S. Jellinghaus & E. Huisman
  • J. Kiewiet & G.F.M. van der Tang †
  • T. Kooijmans en J. van der Ham
  • E.J. Koops
  • G. Leenknegt
  • K.T. Meijer
  • D. Mentink, B.P. Vermeulen & P.J.J. Zoontjens
  • B.M.J. van der Meulen
  • F.C.M.A. Michiels
  • T. Peters
  • J.C.A. de Poorter
  • J.M. van Schooten, G. Leenknegt & M. Adams
  • G. van der Schyff
  • J. Uzman & G. Boogaard
  • J. Uzman
  • B.P. Vermeulen
  • F.M.C. Vlemminx
  • F.M.C. Vlemminx & A.C.M. Meuwese
  • W.J.M. Voermans
  • B.W.N. de Waard
  • W. van der Woude
ARTIKEL
  • ARTIKEL
  • Artikel 1  Gelijke behandeling
  • Artikel 2  Nederlandschap en vreemdelingen
  • Artikel 3  Gelijke benoembaarheid
  • Artikel 4  Kiesrecht
  • Artikel 5  Petitierecht
  • Artikel 6  Vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
  • Artikel 7  Vrijheid van meningsuiting
  • Artikel 8  Recht tot vereniging
  • Artikel 9  Recht tot vergadering en betoging
  • Artikel 10  Eerbiediging en bescherming persoonlijke levenssfeer
  • Artikel 11  Onaantastbaarheid van het lichaam
  • Artikel 12  Binnentreden woning
  • Artikel 13  Vertrouwelijke communicatie
  • Artikel 14  Onteigening
  • Artikel 15  Vrijheidsontneming
  • Artikel 16  Nulla poena
  • Artikel 17  Wettelijk toegekende rechter
  • Artikel 18  Rechtsbijstand
  • Artikel 19  Werkgelegenheid en arbeidskeuze
  • Artikel 20  Bestaanszekerheid
  • Artikel 21  Milieubescherming
  • Artikel 22  Volksgezondheid en woongelegenheid
  • Artikel 23  Onderwijs
  • Artikel 24  Koningschap
  • Artikel 25  Erfopvolging
  • Artikel 26  Status ongeboren kind Koning
  • Artikel 27  Afstand koningschap
  • Artikel 28  Afstand koningschap door huwelijk
  • Artikel 29  Uitsluiting troonopvolging
  • Artikel 30  Benoemde Koning
  • Artikel 31  Erfopvolging benoemde koning
  • Artikel 32  Inhuldiging Koning
  • Artikel 33  Koningschap en meerderjarigheid
  • Artikel 34  Ouderlijk gezag minderjarige Koning
  • Artikel 35  Buiten staat verklaring
  • Artikel 36  Tijdelijke neerlegging koninklijk gezag
  • Artikel 37  Uitoefening koninklijk gezag door regent
  • Artikel 38  Uitoefening koninklijk gezag door RvS
  • Artikel 39  Lidmaatschap koninklijk huis
  • Artikel 40  Uitkering koninklijk huis
  • Artikel 41  Inrichting huis Koning
  • Artikel 42  Ministeriële verantwoordelijkheid
  • Artikel 43  Regering en ministers
  • Artikel 44  Ministeries
  • Artikel 45  Ministerraad
  • Artikel 46  Staatssecretarissen
  • Artikel 47  Ondertekening en contraseign
  • Artikel 48  Ontslag en benoeming ministers
  • Artikel 49  Ambtseed minister en staatssecretaris
  • Artikel 50  Vertegenwoordiging
  • Artikel 51  Eerste en Tweede Kamer
  • Artikel 52  Zittingsduur
  • Artikel 53  Evenredige vertegenwoordiging
  • Artikel 54  Verkiezing Tweede Kamer
  • Artikel 55  Verkiezing Eerste Kamer
  • Artikel 56  Vereisten voor lidmaatschap
  • Artikel 57  Incompatibiliteiten
  • Artikel 57a  Zwangerschap en ziekte
  • Artikel 58  Geloofsbrieven
  • Artikel 59  Kiesrecht en verkiezingen
  • Artikel 60  Ambtsaanvaarding
  • Artikel 61  Voorzitter en griffier
  • Artikel 62  Verenigde vergadering
  • Artikel 63  Geldelijke voorzieningen
  • Artikel 64  Ontbinding Kamers
  • Artikel 65  Troonrede
  • Artikel 66  Openbaarheid vergaderingen
  • Artikel 67  Quorum
  • Artikel 68  Inlichtingenplicht bewindslieden
  • Artikel 69  Aanwezigheid bewindslieden
  • Artikel 70  Recht van enquête
  • Artikel 71  Parlementaire onschendbaarheid
  • Artikel 72  Reglement van orde
  • Artikel 73  Taak Raad van State
  • Artikel 74  Rechtspositie leden
  • Artikel 75  Inrichting, samenstelling, bevoegdheid Raad van State
  • Artikel 76  Algemene rekenkamer
  • Artikel 77  Rechtpositie leden rekenkamer
  • Artikel 78  Inrichting, samenstelling, bevoegdheid Rekenkamer
  • Artikel 78a  Nationale ombudsman
  • Artikel 79  Vaste colleges van advies
  • Artikel 80  Openbaarmaking advies
  • Artikel 81  Wetgevende macht
  • Artikel 82  Indienen wetsvoorstel
  • Artikel 83  Toezending wetsvoorstel TK
  • Artikel 84  Wijziging wetsvoorstel
  • Artikel 85  Toezending wetsvoorstel EK
  • Artikel 86  Intrekking wetsvoorstel
  • Artikel 87  Aanneming en bekrachtiging
  • Artikel 88  Bekendmaking en inwerkingtreding
  • Artikel 89  Algemene maatregel van bestuur
  • Artikel 90  Bevordering internationale rechtsorde
  • Artikel 91  Goedkeuring verdrag
  • Artikel 92  Bevoegdheden volkenrechtelijke organisaties
  • Artikel 93  Verbindende kracht verdrag
  • Artikel 94  Verdrag boven wet
  • Artikel 95  Bekendmaking verdrag
  • Artikel 96  Oorlogsverklaring
  • Artikel 97  Krijgsmacht
  • Artikel 98  Samenstelling krijgsmacht
  • Artikel 99  Gewetensbezwaren militaire dienst
  • Artikel 99a  Civiele verdediging
  • Artikel 100  Inlichtingen over krijgsmacht
  • Artikel 101  [vervallen]
  • Artikel 102  [vervallen]
  • Artikel 103  Uitzonderingstoestand
  • Artikel 104  Belastingheffing
  • Artikel 105  Recht van begroting
  • Artikel 106  Geldstelsel
  • Artikel 107  Codificatie
  • Artikel 108  [vervallen]
  • Artikel 109  Rechtspositie ambtenaren
  • Artikel 110  Openbaarheid van bestuur
  • Artikel 111  Ridderorden
  • Artikel 112  Civiele en administratieve rechtspraak
  • Artikel 113  Strafrechtspraak
  • Artikel 114  Doodstraf
  • Artikel 115  Administratief beroep
  • Artikel 116  Rechterlijke macht
  • Artikel 117  Rechtspositie leden rechterlijke macht
  • Artikel 118  Hoge Raad
  • Artikel 119  Ambtsmisdrijven
  • Artikel 120  Toetsingsverbod
  • Artikel 121  Openbaarheid terechtzittingen
  • Artikel 122  Gratie
  • Artikel 123  Instelling provincies en gemeenten
  • Artikel 124  Autonomie en medebewind
  • Artikel 125  Organen decentrale besturen
  • Artikel 126  Ambtsinstructie commissaris koning
  • Artikel 127  Vaststelling verordening
  • Artikel 128  Toekenning bevoegdheden
  • Artikel 129  Verkiezing vertegenwoordigend orgaan
  • Artikel 130  Kiesrecht gemeenteraad niet-Nederlanders
  • Artikel 131  Aanstelling burgemeester en commissaris Koning
  • Artikel 132  Inrichting, samenstelling, bevoegdheid decentrale besturen
  • Artikel 132a  Caribische openbare lichamen
  • Artikel 133  Waterschappen
  • Artikel 134  Publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie
  • Artikel 135  Gemeenschappelijke regelingen
  • Artikel 136  Geschillen
  • Artikel 137  Grondwetswijziging
  • Artikel 138  Aanpassing niet gewijzigde bepalingen
  • Artikel 139  Bekendmaking en inwerkingtreding
  • Artikel 140  Handhaving bestaande regelgeving
  • Artikel 141  Bekendmaking herziene Grondwet
  • Artikel 142  Aanpassing Grondwet aan Statuut
  • Artikel IX - Berechting van misdrijven in oorlogstijd
  • Artikel XIX - Afkondigingsformulier
HOOFDSTUK
  • HOOFDSTUK
  • Hoofdstuk 1  Grondrechten
  • Hoofdstuk 2  Regering
  • Hoofdstuk 3  Staten-Generaal
  • Hoofdstuk 4  Adviesorganen
  • Hoofdstuk 5  Wetgeving en bestuur
  • Hoofdstuk 6  Rechtspraak
  • Hoofdstuk 7  Decentralisatie
  • Hoofdstuk 8  Herziening grondwet
  • Additionele artikelen

DE GRONDWET

Artikel 137 - Grondwetswijziging

  1. De wet verklaart, dat een verandering in de Grondwet, zoals zij die voorstelt, in overweging zal worden genomen.

  2. De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, een voorstel voor zodanige wet splitsen.

  3. Na de bekendmaking van de wet, bedoeld in het eerste lid, wordt de Tweede Kamer ontbonden.

  4. Nadat de nieuwe Tweede Kamer is samengekomen, overwegen beide kamers in tweede lezing het voorstel tot verandering, bedoeld in het eerste lid. Zij kunnen dit alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.

  5. De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen een voorstel tot verandering splitsen.

Artikel 138 - Aanpassing niet gewijzigde bepalingen

  1. Voordat de in tweede lezing aangenomen voorstellen tot verandering in de Grondwet door de Koning worden bekrachtigd, kunnen bij de wet:

    a. de aangenomen voorstellen en de ongewijzigd gebleven bepalingen van de Grondwet voor zoveel nodig aan elkaar worden aangepast;

    b. de indeling in en de plaats van hoofdstukken, paragrafen en artikelen, alsmede de opschriften worden gewijzigd.

  2. Een voorstel van wet, houdende voorzieningen als bedoeld in het eerste lid onder a, kunnen de kamers alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.

Artikel 139 - Bekendmaking en inwerkingtreding

De veranderingen in de Grondwet, door de Staten-Generaal aangenomen en door de Koning bekrachtigd, treden terstond in werking, nadat zij zijn bekendgemaakt.

Artikel 140 - Handhaving bestaande regelgeving

Bestaande wetten en andere regelingen en besluiten die in strijd zijn met een verandering in de Grondwet, blijven gehandhaafd, totdat daarvoor overeenkomstig de Grondwet een voorziening is getroffen.

Artikel 141 - Bekendmaking herziene Grondwet

De tekst van de herziene Grondwet wordt bij koninklijk besluit bekendgemaakt, waarbij hoofdstukken, paragrafen en artikelen kunnen worden vernummerd en verwijzingen dienovereenkomstig kunnen worden veranderd.

Artikel 142 - Aanpassing Grondwet aan Statuut

De Grondwet kan bij de wet met het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden in overeenstemming worden gebracht. De artikelen 139, 140 en141 zijn van overeenkomstige toepassing.

WETENSCHAPPELIJK COMMENTAAR

B.M.J. van der Meulen

ARTIKEL 138 - Aanpassing niet gewijzigde bepalingen

INHOUD
  1. Aanpassing van de tekst en wijziging van de indeling
  2. Rubricering
  3. Literatuur
  4. Historische versies
   
Editie april 2016
 

1. Aanpassing van de tekst en wijziging van de indeling

Artikel 138 biedt voorzieningen voor technische problemen die gedeeltelijke verwerping van herzieningsvoorstellen kan meebrengen. Vooral bij ingrijpende voorstellen kan dan de innerlijke samenhang of de inhoudelijke afstemming van verschillende tekstgedeelten worden doorbroken. Het eerste lid onder a voorziet in niet-inhoudelijke tekstuele harmonisatie. Het eerste lid onder b voorziet in een mogelijke wijziging van de indeling van de Grondwet. Deze redactionele aanpassingen en wijzigingen in ‘uiterlijke vormgeving’ kunnen bij wet plaatsvinden. De aanpassingen (a), respectievelijk wijzigingen (b) worden na de tweede lezing opgenomen in een wetsontwerp. Pas nadat die wet het Staatsblad heeft bereikt, volgt publicatie in het Staatsblad van de aangepaste nieuwe grondwetsbepalingen.[1]

Aanpassingen (a) en wijzigingen (b) mogen in één wet gebeuren, maar dat hoeft niet.[2] Dit is belangrijk vanwege de vereiste tweederde meerderheid voor aanneming van de onder a bedoelde aanpassingen. De normale wetgevingsprocedure is van toepassing, inclusief amendements­recht van de Tweede Kamer. De enige afwijking betreft de versterkte meerderheid bij aanpassingen als bedoeld onder a.
Het eerste lid 1, onder a, bevat de restrictie ‘voor zoveel nodig’. Tekstwijziging moet nodig zijn anders kan zij haar karakter van aanpassing verliezen en neerkomen op een herziening. De regering benadrukte dat zin en strekking van de aan te passen voorschriften ongewijzigd dienen te blijven.[3]
 
Anekdotisch is de discussie over vervanging van het woord ‘Koning’ door ‘regering’ in (thans) artikel 97, tweede lid (oppergezag over de krijgsmacht). De regering en een meerderheid in de Tweede Kamer vonden dit nodig toen bleek dat sommige kamerleden een bijzondere gezagsrelatie over de krijgsmacht wensten van het staatshoofd persoonlijk.[4]
 
Desgevraagd[5] heeft de regering verklaard dat ‘ongewijzigd gebleven bepalingen van de Grondwet’ (a) een ruime strekking heeft. Het betreft niet alleen grondwetsbepalingen die als gevolg van verwerping van een herzieningsvoorstel ongewijzigd blijven, maar alle bepalingen die niet worden herzien, ook die waarvoor geen wijzigingsvoorstellen zijn ingediend.[6]
 

2. Rubricering

Lid 1, onder b, betreft uiterlijke aspecten van de Grondwet. Het gaat verder dan artikel 141, dat zich beperkt tot vernummering en verwijzingen. Krachtens artikel 138 kan de indeling in en de plaats van hoofdstukken, paragrafen en artikelen worden gewijzigd. Ook kunnen opschriften worden veranderd. Deze ruimere bevoegdheid is, anders dan in artikel 141, de wetgever toegekend, niet de regering.[7]
De Grondwet eist bij deze voorstellen (b) geen gekwalificeerde meerderheid, omdat het uitsluitend om uiterlijke vormgeving zou gaan.[8] Rubricering kan echter betekenis hebben voor interpretatie. Dit temeer nu ook de formulering van de opschriften onder deze wijzigingsbevoegdheid valt. Terughoudendheid en zorgvuldigheid zijn derhalve op hun plaats.
 

3. Literatuur

- T. Zwart, Het slotoffensief van de krijgsmacht, in: Verhalen over de Grondwet, Den Haag 1993

4. Historische versies

Add. art. IX Gw 1972: Voordat de in tweede lezing aangenomen voorstellen tot verandering in de Grondwet door de Koning worden goedgekeurd, kunnen bij de wet:
a. de aangenomen voorstellen en de ongewijzigd gebleven bepalingen van de Grondwet voor zoveel nodig aan elkaar worden aangepast;
b. de indeling in hoofdstukken, afdelingen, paragrafen en artikelen, de opschriften en de nummering van de artikelen worden gewijzigd.
Het ontwerp van een wet, houdende bepalingen als bedoeld onder a, kunnen de Kamers der Staten Generaal niet aannemen dan met twee derden van de uitgebrachte stemmen.
    

Noten

  1. Bijl. Hand. II 1970/71, 10 738, nr. 5, p. 4-5.
  2. Bijl. Hand. II 1970/71, 10 738, nr. 5, p. 4. Zie ook Nng Tweede lezing (tweede gedeelte), p. 16.
  3. Bijl. Hand. II 1969/70, 10 738, nr. 3, p. 6-7.
  4. Nng Tweede lezing (tweede gedeelte), p. 69 e.v. Zie hierover T. Zwart, Het slotoffensief van de krijgsmacht, in: Verhalen over de Grondwet, Den Haag 1993.
  5. Bijl. Hand. II 1970/71, 10 738, nr. 4, p. 3.
  6. Bijl. Hand. II 1970/71, 10 738, nr. 5, p. 4.
  7. Bijl. Hand. II 1970/71, 10 738, nr. 5, p. 4.
  8. Bijl. Hand. II 1969/70, 10 738, nr. 3, p. 6.

 

  • Citeer
    Citeer suggestie
    B.M.J. van der Meulen, Commentaar op artikel 138 van de Grondwet, in: E.M.H. Hirsch Ballin en G. Leenknegt (red.), Artikelsgewijs commentaar op de Grondwet, webeditie 2020 (www.Nederlandrechtsstaat.nl).
  • Deel
  • PDF
  • Terug
MEER OVER DIT ONDERWERP
THEMA IN HET KORT
ACHTER-GRONDEN
Reageer!
Thema in het kort

Aanpassing niet gewijzigde bepalingen

Tussen de aanname van een voorstel tot grondwetsherziening door de Staten-Generaal en de bekrachtiging van dat voorstel door de regering kunnen nog aanpassingen aan de tekst worden gedaan. Doordat de herzieningsvoorstellen soms technisch en fragmentarisch van karakter zijn, kunnen na behandeling in de kamers tekstuele en systematische fouten in het wetsvoorstel zijn geslopen. Bij de wet kunnen dan, voorafgaand aan de bekrachtiging van het voorstel tot herziening, bepalingen, paragrafen of hoofdstukken worden verplaatst en opschriften worden gewijzigd. Ook kunnen de teksten van de gewijzigde en de ongewijzigd gebleven delen van de Grondwet aan elkaar worden aangepast, om een consequent gebruik van terminologie te verzekeren, maar in dat geval moet het betreffende wetsvoorstel met een tweederde meerderheid worden aangenomen.
 
Inhoudelijke wijzigingen kunnen op deze wijze niet meer worden aangebracht; daarvoor is een volledige herzieningsprocedure noodzakelijk, met twee lezingen in de beide kamers van de Staten-Generaal en een tweederde meerderheid na behandeling in de tweede lezing (artikel 137 Grondwet).

Plaats Uw Reactie

*Verplicht invulveld straks zijn alleen uw naam en reactie zichtbaar.

Er kan enige tijd overheengan tot uw reactie zichtbaar is.

Reageer!

Aanpassing niet gewijzigde bepalingen

0 reacties
Klassieke uitspraken
Recente Recht- spraak
Politiek
Klassieke uitspraken

Aanpassing niet gewijzigde bepalingen

Over dit artikel zijn ons geen belangrijke en ‘klassieke’ rechterlijke uitspraken bekend.
Recente rechtspraak

Aanpassing niet gewijzigde bepalingen

Over dit artikel zijn ons geen recente rechterlijke uitspraken bekend.
Politiek

Aanpassing niet gewijzigde bepalingen

Video
Blogs
IN DE WERELD
Blogs

Aanpassing niet gewijzigde bepalingen

In de wereld

Aanpassing niet gewijzigde bepalingen