23.12.2014

Geerten Boogaard

1 reactie

TAGS
REAGEER!

BLOG

Klusje Grondwet!

We zijn al een tijdje onderweg met de viering van het 200-jarig bestaan van onze Grondwet. Dat doen we met de nodige trots, want iets dat al zo lang meegaat moet wel geniaal zijn. Daar wil ik natuurlijk niets aan afdoen. Maar straks, in 2017, is het ook al weer een eeuw geleden dat er voor het laatst iets van enige omvang is gewijzigd in de Grondwet. Dan vieren wij het eeuwfeest van de Pacificatie van 1917: algemeen kiesrecht en gefinancierd bijzonder onderwijs. Dat wil niet zeggen dat er de afgelopen eeuw niets relevants veranderd is in Nederland. Maar alle initiatieven om de Grondwet te veranderen zijn verzand in Staatscommissies, gestrand op de zware herzieningsprocedure of gewoon van de weg gereden door politieke opportuniteit.

Daarom worden al een tijdje pogingen ondernomen om de Grondwet ‘van onderaf’ en los van partijpolitiek te vernieuwen. De ‘Nationale Conventie’ uit 2005 was zo’n poging.  ‘Crowdsource de Grondwet’, een initiatief van Netwerk Democratie uit 2012, was een andere. En nu is er een nieuwe loot aan die stam: een Grondwet-wiki. Zoals in 2007 en 2008 alle Nieuw-Zeelanders mee mochten schrijven aan hun nieuwe Politiewet, zo hebben de universiteiten van Tilburg en Leiden onze constitutie onderworpen aan de wisdom of the crowds. Gedurende een jaar kan iedereen zich melden om via de software van Wikipedia mee te sleutelen aan de ideale tekst van onze constitutie.

Het project is nog maar pas gelanceerd en wilde wijzigen zijn nog niet voorgesteld. Wel kwam onmiddellijk het merkwaardige toetsingsverbod uit artikel 120 Grondwet onder vuur te liggen. Daar zien al een hoop mensen al heel lang het nut niet meer van in, en dus werd voorgesteld om de rechter toe te staan dat hij in concrete gevallen de grondrechten uit de Grondwet voor laat gaan op de toepassing van een wet. Precies dit voorstel ligt begin volgend jaar in tweede lezing voor in de Tweede Kamer. Wie de Kamerleden nog wat crowd-wisdom wil meegeven kan zich melden op https://herziedegrondwet.leidenuniv.nl/index.php/Hoofdpagina

Dit artikel verscheen eerder op Mr-Online.

GRONDWET ARTIKELEN

OVER DE AUTEUR

Geerten Boogaard is universitair docent staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden. Hij schreef een proefschrift over wetgevingsbevelen en de constitutionele rol van de rechter.

Reacties

1 reactie

30.12.2014 | Peter van Heijst
Geen idee of dit de goede plek is om mijn gedachten over politieke besluitvorming op een rijtje te zetten, maar bij deze hier dan maar:

Als totale leek op juridisch gebied en als professional die continu getraind wordt op het nemen van kritieke beslissingen en collega's traint op het gebied van menselijke tekortkomingen zie ik mogelijkheden en kansen om de besluitvorming in Den Haag te verbeteren, te versnellen en democratischer te maken.

Een groot probleem bij het tot stand komen van beslissingen is dat informatie in de menselijke hersens geïnterpreteerd moet worden. Tijdens dat proces wordt de aangeboden informatie bewerkt en dus veranderd. Hetzelfde geldt voor procedures. Hoe meer de industrie z'n best doet om procedures eenduidig te maken en zich men tegelijkertijd juridisch probeert in te dekken, hoe meer procedures er komen, hoe meer er geïnterpreteerd wordt, hoe minder goed er gelezen wordt, hoe meer misverstanden er ontstaan, hoe meer fouten ervworden gemaakt.

Men moet zich bij het opstellen van procedures, en ik neem aan ook bij wetten, afvragen of men alles perfect moet willen 'dicht-schrijven'. Als men dit probeert, komt men in de problemen, omdat het niet kan.

Verder valt mij op dat tijdens de debatten in de tweede kamer argumenten en meningen vaak door elkaar heen lopen. Dit is rommelig. Men maakt slechts gebruik van het auditieve gedeelte van de hersens. Men luistert (de één kan dat beter dan de ander) en men interpreteert. Ook het lezen van tekst spreekt met name het taalcentrum aan. Op basis van taal vormt ieder voor zich een mentaal concept. Deze concepten zijn zelden identiek. Zie hier de basis voor misverstanden, miscommunicatie en zwakke besluitvorming. Een mentaal concept is in hoge mate gevormd in het visuele gedeelte van de hersens. Het verdient de aanbeveling hier meer gebruik van te maken tijdens het besluitvormingsproces.

Wat ik voor me zie is een proces waarbij in de eerste fase alle argumenten op een rij worden gezet en alle emoties, meningen en onderbuikgevoelens worden geparkeerd. Eperts kunnen argumenten aandragen, maar leken net zo goed, omdat experts vaak een blinde vlek ontwikkelen. Indien men er van overtuigd is dat alle argumenten boven tafel zijn, gevisualiseerd op een scherm, kan men overgaan tot dectweede fase, waarin alle argumenten worden gewogen en op de juiste volgorde worden gezet. In deze fase kan men naar hartelust de (partij) belangen, emoties en intuïtie laten meedoen. Uiteindelijk zal dit leiden tot een beslissing, die op een transparante manier totvstand is gekomen en die ook niet afhankelijk is van bepaalde personen.

Ik ben er van overtuigd dat dit tot beslissingen van betere kwaliteit leidt en voor een grotere democratische participatie en dus gedragenheid zal zorgen.

In het kort nog een ander aspect: In de luchtvaart is het extreem belangrijk gebleken om onderscheid te maken tussen een fout en een overtreding. Van fouten dienen we te leren, overtredingen dienen te worden bestraft. Naar mijn mening is onze samenleving nog teveel ingericht op straffen en te weinig op leren. Bovendien ben ik er van overtuigd dat hoe minder we elkaar vertrouwen, hoe meer regels er komen. Het volk verwacht van de overheid dat ze allesregelt, en vervolgrns probeert de overheid daadwerkelijk alles te regelen, met een overdaad aan regels en wetten. Indien we bewust meer gaan inzetten op leren en elkaar meer gaan vertrouwen, kunnen er eenvoudiger en minder wetten komen. Met meer ruimte voor interpretatie door rechters.

En tot slot; In de luchtvaart zien we een sterke toename in automatisering; computers dieceens steeds grotere rol spelen in het interpreteren van informatie en procedures. Ik zie op termijn ook mogelijkheden voor juristen. Kunstmatige intelligentie kan een grote steun zijn in het zoeken naar relevante wetgeving en jurisprudentie.

Succes met deze website!

Reageer!

Vul uw reactie hier in

* Verplicht invulveld straks zijn alleen uw naam en reactie zichtbaar, er kan enige tijd overheengaan tot uw reactie zichtbaar is.