Literatuur Meest recente

De Catch-22 van de intrekking van de wet raadgevend referendum

Wim Voermans

Op 21 december 2017 diende de regering het wetsvoorstel tot intrekking van de Wet raadgevend referendum in en één ding wil het kabinet absoluut niet: een referendum over deze intrekkingswet. Om er zeker van te zijn dat dat niet gaat gebeuren, is er een soort dubbel slot op de deur van het voorstel van de intrekkingswet Wrr gezet, de artikelen V en VI. Deze bijzondere bezweringsformules strijden echter met de Grondwet, de Bekendmakingswet, de Aanwijzingen voor de regelgeving, regels van behoorlijk wetgeven, het rechtszekerheidsbeginsel, elementaire logica en – ook nog eens – met de Wrr zelf. Dat de voorlichting van de Raad van State van 20 februari jl. deze juridische complicaties van het intrekkingswetsvoorstel onder de mat probeert te schuiven, doet daar niets aan af.

Dit artikel verscheen in het NJB 2018/544.

Restoring Trust in the Rule of Law

Ernst Hirsch Ballin

The law as an abstract system of rules establishes the conditions under which people in large societies can live together in peace. This is not because they all have personal trust in each other (which is obviously impossible to establish) but because they trust that living up to the rules is what normally can be expected and will be approved – and also that contraventions will be disapproved or retaliated against. This embryonic rule of law was and is the condition for any sustainable society that is too large to know each other personally. The recognition of human rights and the constitutional setup of democracies based on equal citizenship create the context for mutual trust in the rule of law. Terrorism, at least ideologically motivated all-out terrorism as we have seen it since the beginning of this century, is different: different both in its goals and in its methods, which determine each other. Its goal is to undermine trust in the rule of law in a way that is decisive for the future of the affected societies. And that might happen, regrettably, partly because some political responses to terrorism, while presenting themselves as firmly opposed to terrorism, actually give way to a destruction of trust in the rule of law. That happens when they, on their turn, also renounce the common pedigree of democracy and rule of law, arguing that the war against terrorism requires exceptional measures. The best possible, principled but also practical response to terrorism as well as to non-violent centrifugal forces can be clear: do not give up promoting the inclusive ideal of a constitution and rule of law for all. 

Ernst Hirsch Ballin, 'Restoring Trust in the Rule of Law' (January 1, 2018).Tilburg Law School Research Paper No. 04/2018; T.M.C. Asser Institute for International & European Law 2018-1. Hier beschikbaar.

De ontbinding ontleed. Over de betekenis van de verplichte Kamerontbinding van artikel 137 Gw

R.J.B. Schutgens

De Tweede Kamer vroeg de Afdeling Advisering van de Raad van State om advies in het kader van de behandeling van het ‘voorstel-Halsema’ dat strekte tot wijziging van artikel 120 Gw. In dit artikel wordt het advies dat de Afdeling  uitbracht over de correcte toepassing van de herzieningsprocedure voor de Grondwet 'geannoteerd'. 

Het artikel 'De ontbinding ontleed. Over de betekenis van de verplichte Kamerontbinding van artikel 137 Gw in de huidige grondwetspraktijk' verscheen in de Ars Aequi van januari 2018.

Hoeveel ongelijkheid kan een democratische rechtsstaat verdragen? (Witteveenlezing)

Kim Putters en Lonneke van Noije

Dit is de tekst van de derde Witteveenlezing, door Kim Putters uitgesproken op 7 december 2017 aan Tilburg University. De Willem Witteveenlezing is gewijd aan prof. Willem Witteveen van Tilburg Law School die omkwam bij de aanslag op de MH17. Tilburg University wil zijn gedachtegoed, dat gevormd is door een humanistische en academische traditie en een scherp gevoel voor rechtvaardigheid, blijvend herinneren en toegankelijk maken door jaarlijks de Willem Witteveenlezing te organiseren. In deze derde lezing wordt het sociaal contract, dat danig onder druk staat, onder de loep genomen. Twee urgente maatschappelijke scheidslijnen, de scheidslijn naar opleidingsniveau en arbeidsmarktposities en de scheidslijn naar etniciteit, hebben gevolgen voor de democratische rechtsstaat.

De Witteveenlezing is verschenen in het NJB 2018/62.

De Wet raadgevend referendum afschaffen of verbeteren?

Suzanne Bloks

Bij het besluit om de Wet raadgevend referendum (Wrr) af te schaffen duiden de gebruikte argumenten eerder op noodzaak tot verbetering van de Wrr dan op noodzaak tot afschaffing. Het gebrek aan inhoudelijke overwegingen over het ontwerp van referenda volgt een trend die is ingezet bij het instellen van de Wrr. De introductie van de opkomstdrempel in de Wrr geeft dit beeldend weer. Dit artikel maakt inzichtelijk hoe aanpassing van de opkomstdrempel in de Wrr de werking van raadgevende referenda kan verbeteren. Dit laat zien dat er mogelijkheden zijn om het niet-bindende raadgevend referendum door middel van aanpassingen een beter democratisch instrument te laten zijn.

Dit artikel verscheen in het NJB 2018/60.

Intrekking van de Wet raadgevend referendum. Over de nasleep van het Oekraïnereferendum

Eva van Vugt

Het Oekraïnereferendum heeft een aantal politici genezen van de vurige wens om burgers via referenda bij het wetgevingsproces te betrekken. Zo is het voorstel tot wijziging van de Grondwet strekkende tot de invoering van een bindend referendum in tweede lezing gesneuveld en wordt de Wet raadgevend referendum waarschijnlijk ingetrokken waarbij een referendum over die intrekkingswet onmogelijk is. Dit artikel beschrijft wat voor een hersenkraker het voor de regering moet zijn geweest om het wetsvoorstel voor de intrekking van de Wet raadgevend referendum zo op te stellen dat een referendum over die intrekkingswet onmogelijk werd.

Dit artikel verscheen in NJB 2018/59.

Constitutionalisme in de eeuw van de stad

Maurice Adams, Ernst Hirsch Ballin, Gert-Jan Leenknegt Carlo Colombo & Martijn Groenleer

In dit artikel wordt een aantal constitutionele en rechtsstatelijke uitdagingen verkend die de hedendaagse stedelijke dynamiek meebrengt. In welke mate kunnen of moeten de bestaande constitutionele normering en rechtsstatelijke oriëntering worden herzien met het oog op de actuele vragen en uitdagingen waarmee de moderne stad wordt geconfronteerd? Als lokale en regionale bestuurders een grotere stedelijke autonomie
zouden krijgen, wat zou dat impliceren voor het constitutionele en rechtsstatelijke kader voor regelgeving en bestuur? Waar knelt of wringt het huidige kader met de behoeften van steden aan grotere slagkracht en de wens die constitutioneel vorm te geven en te verankeren?

Bekijk het artikel hier.
Vindplaats: NJB 2017/1980.

De stille revolutie van 1917: Dwarsverbindingen in democratisch burgerschap en onderwijs

Ernst Hirsch Ballin

In een helder historisch, politiek en maatschappelijk essay toont Ernst Hirsch Ballin het belang van de grondwetswijziging van 1917, nog altijd de basis voor actuele maatschappelijke discussies over onderwijs en burgerschap. Querido Fosfor publiceert dit essay naar aanleiding van het feit dat honderd jaar geleden, op 29 november, deze grondwetsherziening tot stand kwam.

Constitutional Preambles: A Comparative Analysis

W.J.M. Voermans, M. Stremler & P.B. Cliteur

While their use and significance have increased in recent decades, constitutional preambles have received only scant attention in academic literature. This book presents a uniquely quantitative and qualitative analysis of the preambles of all the constitutions currently in force around the world and addresses fascinating questions concerning their occurrence, content, style, function and legal status. The book also contains a carefully curated anthology of the world’s preambles in English. Studying preambles not only helps us understand the phenomenon itself, but also teaches us more about constitutions and the constitutional systems in which they are situated.
 
For more information on the book, click here.

'Treason, Bribery, or other high Crimes and Misdemeanors’: De impeachmentprocedures tegen Bill Clinton en Donald Trump

Maurice Adams

Berichten over een impeachmentprocedure tegen Donald Trump buitelen over elkaar heen. Is dit inderdaad een reëel vooruitzicht? Dat blijft voorlopig even afwachten. Hoewel velen het lijken te hopen, is een impeachment op dit moment niet onvermijdelijk. Via de route van de (aanloop naar de) procedure die destijds tegen Bill Clinton werd gevoerd, wordt in dit artikel getracht inzicht te verwerven in de juridischpolitieke dynamiek die Donald Trump momenteel ondergaat, én die hem te wachten staat mocht het daadwerkelijk zover komen.

Dit artikel verscheen in het NJB 2017/1331.